XIX Marsz Szlakiem Puławiaków-Powstańców Styczniowych 1863 r.
W dniu 11 lutego 2023 r. wyruszył po raz 19 z miejscowości Słupcza Marsz Szlakiem Puławiaków – Powstańców Styczniowych 1863 r. Trasa marszu wiodła ze Słupczy do Gór Wysokich, Dwikóz, Nowego Kamienia i Sandomierza. Marsz miał na celu uczczenie 160 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego oraz 160 rocznicę bitwy pod Słupczą, która została stoczona 8 lutego 1863 r.
W tym dniu pod wsią Słupcza rozegrał się dramat Powstańców. Otoczony przez Rosjan oddział został rozbity Zabitych zostało 28 powstańców, dużo wzięto do niewoli, kilkudziesięciu przeważnie rannych uciekło do pobliskich Dwikóz, gdzie pogoń carskich żołnierzy dopadła resztki oddziału Powstańczego i w tej miejscowości zginęło jeszcze 38 ludzi po stronie polskiej. Resztki rannych Powstańców uciekło do Sandomierza gdzie w Bramie Opatowskiej zaczęto budować barykadę. Zbyt mała liczba obrońców i dużo rannych ograniczały możliwości obrony. Powstańcy pouciekali do pobliskich miejscowości, z których część wycofała się przez Wisłę, reszta zaś przedostała się do oddziału Langiewicza.
Na terenie Gminy Dwikozy znajdują się dwie mogiły zbiorowe Powstańców. Na cmentarzu parafialnym w Górach Wysokich pochowano 28, a w mogile w Dwikozach położonej przy trasie Sandomierz - Zawichost 38 Powstańców. Bez wątpienia był to jeden z najtragiczniejszych rozdziałów Powstania Styczniowego na Ziemi Sandomierskiej. Idea marszu śladem tych tragicznych wypadków zrodziła się z inicjatywy Sandomierskiej Jednostki Strzeleckiej „Strzelec” Organizacji Społeczno-Wychowawczej. W organizację marszy włączyła się gmina Dwikozy i miasto Sandomierz, Patronat Honorowy nad marszem objął Pan Minister Jan Józef Kasprzyk Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W tegorocznym marszu udział wzięło prawie 300 uczestników, wśród których byli: żołnierze jednostki WOT w Sandomierzu, członkowie ZS „Strzelec”, uczniowie i nauczyciele ze szkół podstawowych, mieszkańcy gminy.
Uczestnicy marszu wyruszyli spod Szkoły Podstawowej w Słupczy trasą historyczną. W miejscu bitwy, na mogile powstańców i na grobie ówczesnego proboszcza Konstantego Foltańskiego na cmentarzu w Górach Wysokich złożono wieńce i zapalono znicze. Po przybyciu do Dwikóz uczestnicy otrzymali gorący posiłek i obejrzeli rekonstrukcję obozu powstańczego. Następnie odbyły się uroczystości pod Pomnikiem Powstańców Styczniowych 1863r w Dwikozach, skąd wyruszono w dalszą trasę. Po posiłku przy ognisku w Nowym Kamieniu przemaszerowano przez Kamień Łukawski do Sandomierza, pod Bramę Opatowską i na Rynek gdzie odbyły się dalsze uroczystości, które zakończyły tegoroczną edycję marszu.
